(no subject)

Էս աշխատանքը ոնց որ իրականության դեմ պայքար լինի: Ինքը թե՝ այ աղջի, սթրվի, ես լավը չեմ, դու ինձ չես կարող փոխել, հլը նայի՝ ինչքան կեղտ կա իմ մեջ: Բայց դու էլի քո էշն ես առաջ քշում:
Մեկ-մեկ հուոսահատվում եմ: Որ զգում եմ՝ ես նենց փոքր եմ էս մեծ ու կեղտոտ իրականության առաջ: Ես էնքան քիչ ուժ ունեմ, որ մեծ բաներ կարողանամ փոխել:
Որ երբեմն ամեն կլիենտի համար ինձ հարյուր տոկոսով սպառում եմ, բայց ոչ մի արդյունք չի լինում: Որ գիտեմ՝ էս պետությունը վերցնում է էս մարդկանց, բայց ինքն էլ չգիտի՝ ինչ անի իրենց հետ: Ու չի ուզում, որ պորտաբույծ կամ հանցագործ դառնան, բայց նորմալ կյանքի բերել էլ չի կարողանում:

Օրական գլխիդ են լցվում ամեն տեսակի ահավոր պատմություններ, պրոբլեմների մեջ խրված, հուսահատ դեմքեր: Ու դու կանգնած ես՝ գունավոր շորիկով, աշխարհի դարդից կտրված ժպտացող դեմքով ու իրենց համար երևի հեքիաթի փերի ես, որ պիտի կախարդական փայտիկով իրենց դարդերը չքացնի: Կլիենտներից մեկն ինձ "Sonnenschein" է ասում: Նենց չեմ ուզում իրեն հիասթափեցնել:
Բայց մեկ-մեկ հերիք է Zuleitung-ին նայես ու արդեն գիտես՝ էս մարդը սենց տարիներով պտտվելու է մի պետական կառույցից մյուսը, ու բան չի փոխվելու իր մոտ, ինքը պետք չի էս երկրին: Ու նույնիսկ էդ դեպքում չես հանձնվում, փորձում ես անել հնարավոր ու անհնարին ամեն ինչ, որ էդ մարդն իր տեղը գտնի էս երկրում:

Երբ մի բան ստացվում է, էդ նենց մեծ երջանկություն է, չգիտեմ էլ՝ իրենք են ավելի շատ ուրախանում, թե ես:
Հետո ճամփում ես էդ մարդուն, ու նենց լուսավոր է դառնում աշխարհը: Ոնց որ իրականությանը էդ մի անգամ էլ հաղթած լինես:

Երբ նախկին կլիենտից զանգ է գալիս, էդ սովորաբար լավ նշան չի: Արդեն հենց ձայնը ճանաչում եմ, ձեռքս սառչում է, մինչև լսելը, որ իրենց մոտ ամեն ինչ լավ է ու ուղղակի զանգել են՝ նորից շնորհակալություն հայտնելու համար: Բայց էդ զանգերը ամեն անգամ չի, որ էդպես բարի են լինում:

Երեկ երբ Թերեզայի ձայնը լսեցի ու թե ինչ տոնով ասեց՝ ֆրաու Հովհաննիսյան, արդեն գիտեի, որ մի բան էն չի, ու սիրտս կծկվեց:
Ինքն իմ երբևէ ունեցած ամենալավ կլիենտներից մեկն էր: Անգոլայից եկած էդ կինը մի հատ էնպիսի էներգետիկա ու հմայք ուներ, որ անկախ իր թղթերից՝ ես համոզված էի, որ իր մոտ ստացվելու է: Էնքան ինտենսիվ ենք իրար հետ աշխատել, էնքան ենք ուրախացել միասին ու կռվել իրար հետ: Ասում էր՝ «Ֆրաու Հովհաննիսյան, ինձ վրա մի զայրացեք, ես լավն եմ»: Ու ես գիետի, որ լավն է, դրա համար էլ զայրանում էի, որ տեսնում էի ծուլանում է. իրեն չէր կարելի ծույլ լինել, ոչ մի դեպքում չէր կարելի: Ինչ կուրսերի ասես, որ չուղարկեցի Թերեզային, աչքիս առաջ սկսեց կարգին գերմաներեն խոսել, կասսայի մոտ աշխատել սովորեց, նաև կարել ու նորաձևություն: Ինքն էլ խնամված ու ժամանակակից տեսք ուներ, ու որ իր ամբողջ քացրությամբ ժպտում էր, ոտքերդ թուլանում էին:

Պրոֆեսիոնալ լուսանկարչի մոտ մի ընտիր ֆոտո արեցինք իր համար, որն իր ռեզյումեն շատ սիրունացրեց: Բոլոր կուրսերից թղթեր դիզեցինք (գերմանացիները թուղթ շատ են սիրում), ու «պատ ծակող» մոտիվացիոն նամակներ գրեցինք գործատուների համար: Եվ էդ ամբողջ թղթերի փաթեթով սկսեցինք լավ աշխատանքների դիմել: Մի քանի շաբաթվա մեջ իրեն գործի վերցրեցին քաղաքի կենտրոնի մի նորաձև բուտիկում՝ որպես վաճառող-կոնսուլտանտ: Էնքան բարձր աշխատավարձով, որ ինքն ամբողջովին դուրս էր գալիս սոցիալական օգնությունից, այիսնքն՝ դառնում էր լրիվ ինքնուրույն մարդ, ինչն էլ էն հրաշքն է, որին բոլորս սպասում ենք ամեն կլիենտի հետ կապված:
Ու էդպես Թերեզան դուրս եկավ համակարգից, ստացավ ազատություն՝ ինքնուրույն տնօրինելու իր կյանքը:

Բայց երեկ զանգեց. հեռացրել էին աշխատանքից՝ կասսայի մոտ մեծ սխալ անելու պատճառով: Տխուր էր, բայց հուսահատված չէր, ավելի շուտ իրեն մեղավոր էր զգում իմ առաջ, որ ինձ հիասթափեցրեց:
Գաբին ասեց՝ մինչև նորից չգրանցվի սոցօգնության, ու իր Zuleitung-ը չուղարկեն, չընդունես, ինքը էլ քո կլիենտը չի, դու իր գործը փակել ես:
Էդ նշանակում էր՝ պիտի մարդուն ստիպես նորից մտնել էն ցեխը, որից էդքան մեծ դժվարությամբ հանել ես, հետո սկսես բանակցություններ տանել էդ ցեխում իր պատասխանատուի հետ՝ իրեն նորից քեզ մոտ ուղարկելու համար, որ կարողանաս օգնել իրեն՝ դուրս գալու էնտեղից, որտեղ դու իրեն քիչ առաջ մտցրել ես: Ո՜նց եմ սիրում էս համակարգը:

-Ես հետ չեմ գնում սոցօգնության,-ասեց Թերեզան:
-Հա, չես գնում,-հաստատեցի ես:
Ասեցի, որ աշխատանքային օրվա վերջում գա մոտս: Ուրբաթ օրը 4-ից հետո էլ մարդ չի լինում օֆիսում, հանգիտ կարող էի ընդունել:
Եկավ, գրկեցինք իրար երկար: Հարցրեցի՝ կարո՞ղ եմ հետը դու-ով խոսել, արդեն իմ կլինետը չի: Ուրախացավ: Ես էլ ուրախացա, երբ տեսա, որ «պլան բ» ունի, հենց էնպես չի եկել:
Պիտի թղթերը սարքեինք նոր գործի համար:
-Ինձ խոստացել են, որ կվերցնեն, մենակ Bewerbung-ս են ուզում,-ասեց:
Պատրաստեցինք ամեն ինչ: Հետո դեռ ահագին խոսեցինք իրար հետ: Նենց լավ էր, որ հուսահատված չէր, ու ես էլ իրեն լիքը քաջալերեցի: Ասեցի, որ հիմա սպասելու եմ իր զանգին, բայց պիտի լավ լուրով զանգի:
-Էդպես էլ կլինի,- խոստացավ:

Նենց էի հոգնել երեկ, ուժ չէի գտնում տուն գնալու:
Չգիտեմ՝ էս անգամ հաղթեցի իրականությանը, թե չէ: Բայց հույս ունեմ, որ Թերեզայի մոտ ամեն ինչ լավ է լինելու: Ու իր Zuleitung-ը էլ երբեք մեզ չեն ուղարկելու:

Առանց համարի սենյակը

Մտքովս անցավ մի բան պատմել: Ասեմ, որ պատմության գլխավոր հերոսի անունը հորինված է: Չնայած դեռ հորինված էլ չի. պիտի նոր մի բան մոգոնեմ:
Կար-չկար, մի մարդ կար: Չէ, անցյալով սխալ է:
Կա-չկա, մի մարդ կա: Էդ մարդն ինձ հետ է աշխատում, ասել է թե՝ կոլեգա: Կոլեգան, իհարկե, հեչ հեքիաթային բառ չի, բայց դե պատմածս էլ հեքիաթ չի:

Եվ էսպես, ես ունեմ մի կոլեգա: Անվանենք նրան (եկավ էդ պահը) մմմ... Յոյո: Ուրիշ հարմար բան մտքիս չեկավ էս պահին: Եթե հետո ավելի լավ անուն գտնեմ, կփոխեմ: Խոստանում եմ:
Յոյոն երեք տարի հետո թոշակի է գնալու, ու էդ օրվան հաստատ շատերն են սպասում, որովհետև Յոյոյի հետ աշխատելը հեշտ չի, իսկ եթե 211 սենյակին հարցնեք՝ ընդհանրապես անհնար: 211-ում նորեկ աղջիկներ են՝ սիրուն գույնի մազերով: Էդ աղջիկները կեսօրին գալիս են 212՝ սուրճ խմելու: 212-ում ես եմ նստած, մեկ էլ՝ կոլեգա Աջն ու կոլեգա Ձախը. իրենց անունների հարցն էլ էսպես լուծենք:

Յոյոյի աշխատասենյակը միջանցքի ծայրին է, համար չունի, ու իրենից բացի ոչ ոք էդ սենյակում չի աշխատում: Ամբողջ սենյակը՝ միայն իրենը. լրիվ շեֆություն վիճակներ, գուցե մտածեք դուք, բայց չէ՝ լրիվ լքված վիճակներ, կասեմ ես:
Էդ սենյակը ծայրից ծայր թղթերով է լցված՝ իրար վրա, իրար գլխի, ոնց պատահի: Հատակից սկսած՝ բոլոր պահարաններով ու սեղանով վերջացրած: Մեծ գաղտնիք չի, որ Յոյոն դեռ յոթ տարվա հնության գործեր ունի, որոնք ավարտին չի հասցրել, այլ միայն դիզել է՝ էն հույսով, որ մի օր վերջացնելու է:
-Ինքը չի ընդունում օգնություն, ի՞նչ անես,- ասում է կոլեգա Աջը, որ Յոյոյի տարեկիցն է,- բոլորն արդեն ձեռ են քաշել: Ոչինչ անել հնարավոր չի. պիտի սպասես, մինչև օրը գա, անցնի թոշակի, համ ուրիշները հանգստանան, համ ինքը:
Յոյոն խառն է, ինքն իր մեջ խճճված: Մինչև քառասուն տարեկան սովորել է ու խոսում է մի ութ լեզվով: Բայց իր ասածը հասկանալու համար ոչ մի բառարան չի օգնի: Յոյոյի նախադաասությունները յոթ գլխանի դևեր են, ամեն մեկի բերանից՝ մի-մի բոց: Ու էդ բոցը՝ ուղիղ դեմքիդ: Խանձում թողնում է: Հանդիպումներին ոչ ոք չի լսում Յոյոյին: Կամ անմիջապես լռեցնում են: Արդեն ոչ ոք չի էլ փորձում հասկանալ, թե ինչ էր ուզում ասել Յոյոն: Գուցե մի հանճարեղ միտք էր, մի զմրուխտ, մի ադամանդ: Չէ, անցանք առաջ: Ո՞վ ուժ ունի Յոյոյի գլխում ապրող դևերի բոցերին դիմանալու:

Յոյոն ճաշարանում մենակ է նստում: Կամ հետը տնից ճաշ է բերում, նստում միջանցքում, ուտում: Յոյոյի ճաշերից սուր հոտեր են գալիս: Երբ Յոյոն հացի է նստում, բոլորը պինդ փակում են սենյակի դռները:
Մեր շեֆը, որ հեչ էլ վատ շեֆ չի, մեկ-մեկ քիչ է մնում ռումբի պես պայթի կամ Յոյոյին պայթեցնի, պրծնի: «Աման, Մուրադ ջան, չկատաղես»: Էհ, ոնց չկատաղի, եթե Յոյոյին ինչ գործ տաս, համարի՝ կորած: Յոյոյի պատճառով շեֆին թուքումուր է գալիս վերևներից, կողքերից ու տակերից: Շեֆը հա նոր բաներ է հնարում, թե ոնց անի, որ համ Յոյոյին լավ լինի, համ բոլորին: Բայց ոչ մի ճար չի գտնում:

Երբ Յոյոն արձակուրդի է գնում, իր փոխարինման հարցը զոռ է լինում. ոչ ոք մոտ չի գալիս, ով հավես ունի էդ խճճված թղթերի մեջ մտնելու:
-Ոչ մի դեպքում,- ասում են 211-ի աղջիկները:
-Ես՝ պաս,-նախապես զգուշացնում է կոլեգա Ձախը:
-Ինձ չի էլ դիմի,- ասում է կոլեգա Աջը:
Աջն ու Յոյոն ժամանակին էնքան են իրար կերել, որ հիմա իրար հետ «Դուք»-ով են խոսում: Իսկ «մի տան մեջ Դուք-ով խոսելը» կռվի տոն է, էդ հո գիտենք: Բայց հետն էլ ինչ-որ նուրբ երանգներ կան Յոյոյի ու Աջի միջև: Մի տարիքի, հակառակ սեռի: Ժամանակին նույն սենյակում են նստել: Թե ինչ է եղել իրենց միջև էն հին ու բարի օրերին, միայն իրենց է հայտնի:
-Ախր ես փորձում էի իրեն օգնել,- նորից ու նորից ասում է Աջը:
-Էլի սկսեցիր քո սիրած թեման,-ծիծաղում է Ձախը:
-Հլը խոստովանիր, դուք իրար մի քիչ սիրահարված եք,- ասում եմ ես (էս պատմվածքում մի բան էլ ես ասեմ):

Դե որ ինձ ձայն տվեցի, ինձնով էլ շարունակեմ: Ես ու Յոյոն իրար համար ահագին ժամանակ գոյություն չունեինք: Հետո, ոնց եղավ, սկսեցինք կամաց-կամաց իրար նկատել: Մեկ-մեկ աշխատանքի գալու ճանապարհին էինք իրար տեսնում, թեթև բարևում կամ ժպտում: Երբ փորձում էր խոսել, ես միշտ կարճ էի կապում՝ զուտ էն պատճառով, որ իր ասածներից ոչինչ չէի հասկանում: Բոցահարվում էի, վատ էր ինձ:

Մի օր էլ գործնական նամակ եմ ստանում՝ մի հատ փախած դիալեկտով: Ո՞ւմից՝ Յոյոյից: Պատասխանում եմ: Սիրուն, գրական: Մի հատ մեծ ծիծաղ է հետ գալիս՝ նամակի տեսքով: Էդ իմ վրա է ծիծաղո՞ւմ: Երկու րոպե հետո էլ կողքիս կանգնած է:
Խոսում-մոսում է, գլխով եմ անում, իբր՝ հա, եղավ, կարճ կապիր, մեկ էլ չգիտես ինչի անցնում է ռուսերենի.
-Կփոխարինե՞ս ինձ:
«Փոխարինել» բառը մեր կողմերում բոլորն անգիր գիտեն՝ անգամ ռուսերենով: Կոլեգա Ձախը բերանի շարժումով հեռվից հուշում է՝ «չէէէէ, ոոոոոչ»:
-Հա, կփոխարինեմ,-ասում եմ:
Դուրս է գալիս 212-ից, որ հետո հետ գա՝ իր թղթերի կույտը շալակած: Աջը սկսում է ինձ խրատել.
-Ես էլ էի առաջ քեզ նման, բայց էդ իմ սխալն էր. դու չգիտես՝ ինչ կրակն ես քեզ գցում: Իմ գլխին էնքան օյիններ է խաղացել. քանի տարի կողք կողքի ենք աշխատել, ես նրան հինգ մատիս պես գիտեմ:
-Թե դուք ինչի չեք ամուսնացել,- աչքով եմ անում կոլեգայիս:
-Ամուսացած էինք, էլի, ամուսնացածն էլ ո՞նց է լինում,- պատասխանում է Աջը,- ամեն օր առավոտից իրիկուն իրար հետ՝ չորս պատի մեջ:

-Էդ քո Աջը էքսգիբիցիոնիստ է,- հաջորդ օրն ինձ տեղեկացնում է Յոյոն՝ վրաս լցնելով իր թղթերը,- նրան երբ թողնես, իր անտռուսիկ քամակը ցույց կտա:
Օհո, ես որ նրա լեզուն սկսում եմ հասկանալ, դա հեչ լավ նշան չի:
Թարս-թարս վրան եմ նայում.
-Արի դու Աջի մասին ինձ ոչ մի վատ բան մի ասա, լա՞վ:
-Ես ասեցի էքսգիբիցիոնիզմը վատ բա՞ն է: Քամակն էլ կարգին քամակ է, բողոքելու տեղ չունեմ:
-Բա հիմա ինչի՞ եք իրար հետ Դուք-ի անցել:
-... Տեքստ ... Բոց ... Տեքստ ... Բոց ... Բոց ... Իրեն հարցրու:
Շեֆս կարմրած դեմքով դեպի մեզ է գալիս ու դեռ հեռվից գոռում.
-Յոյո՛, քեզ հինգ րոպեից սպասում եմ ինձ մոտ:
Էս անգամ էլ որ Յոյոն սաղ մնաց, լավ կլինի:

Արձակուրդից հետո գալիս է մոտս: Պատմում եմ՝ իր բացակայության ընթացքում ինչեր են եղել: Ինչ-որ հոդվածներ է լցնում դիմացս.
-Հլը նայիր՝ ինչեր եմ բերել քեզ համար ... Բոց ... Բոց ... Տեքստ ... Բոց ...
Գլխով եմ անում, նայում հոդվածներին ու էդ պահին՝ բաբա՜մ, միտք է ծագում.
-«Ջ» կենտրոնին պիտի նոր նյութ ներկայացնեմ էս թեմաներով,-ասում եմ Յոյոյին,- կարո՞ղ եմ էս երկու օրն անցնել մոտդ, ինձ մի քիչ ուղղություն տաս, երևում է՝ լավ գիտես էս գործում ինչն ինչոց է:
Աշխատանքն արդեն վաղուց վերջացրել եմ, մնում է հանձնել, բայց մեծ շուքով, բոլոր կոլեգաներին տեղյակ պահելով վեր եմ կենում, գնում Յոյոյի մոտ՝ կոնսուլտացիայի:

Մի քանի օր անց՝ թիմային հանդիպման ժամանակ, երբ հասնում ենք «Ջ» կենտրոնին, պատմում եմ, թե ինչ լավ արձագանք է եկել՝ հանձնած աշխատանքի կապակցությամբ, ու որ դա մեծամասամբ Յոյոյի շնորհիվ էր: Ու բութ մատս տնկում եմ իր կողմը:
-Շատ շնորհակալ եմ, ընտիր գործ արեցիր:
Քար լռություն: Շեֆիս դեմքը ներքև է ձգվում: Աչքերում ոգևորության կայծեր են:
Բոլորը նայում են Յոյոյին:
-Լսեցի՞ր,- հարցնում է շեֆս,- ասում են՝ ընտիր գործ ես արել: Հլը նորից կրկնի, ոնց որ թե լավ չի լսել:
Յոյոն գույն է առնում, գույն փոխում ու վերջում դառնում Չիպոլինոյի միջի Սինյոր Պոմիդորը:
Էդ օրը բոլորը լսում են Յոյոյին, ոչ ոք չի ընդհատում:
Բայց մի շաբաթ էլ չանցած՝ նորից շեֆիս ձայնն է ամբողջ միջանցքով մեկ.
-Յոյո՜...
Ու կոլեգա Աջը ուսերն է թոթվում.
-Նրան օգնել չի լինի, ես էնքան եմ փորձել, ինչեր ասես չեմ արել:
Կոլեգա Ձախը նորից ծիծաղում է.
-Հա, հա, էդ արդեն շատ ենք լսել:
Աջը ոնց որ թե շոգել է Յոյոյի թեմայից, շորի փեշով հով է անում. հագին ներքնազգեստ չկա:

Անցնում եմ առանց համարի սենյակի կողքով, մի պահ ոտքս կախ եմ գցում, դուռը ծեծում:
-Ուղղակի ուզում էի հարցնել՝ ոնց ես,-ասում եմ Յոյոյին:
-Լավ եմ, բայց ինչի ես հարցնում, մտքինդ ասա:
-Ուզում էի իմանալ, թե ոնց ես, ուրիշ ոչինչ:
-Իսկականի՞ց:
Գլխով եմ անում:
-Դե սպասիր պատմեմ, թե ոնց եմ:
Ու Յոյոն թղթերի կույտի տակից դուրս է քաշում մի մեծ թղթապանակ, բացում, դնում դիմացս ու սկսում միջից թղթեր հանել, ցույց տալ: Էլ նամակներ, էլ դատական որոշումներ: Արդեն մի քանի տարի է, ինչ քույրերի հետ դատական քաշքշուքների մեջ է. ծնողներից մնացած ժառանգությունը չեն կարողանում կիսել: Պատմում է, թե քույրերն ինչ ստերի են դիմել, ինչ բաներ են սարքել գլխին, որ դատը շահեն: Զզվելի դրվագներ, ու ամբողջը՝ հարազատների միջև:
-Փոքր ժամանակ ո՞նց էիք իրար հետ: Մտերիմ չէի՞ք,-հարցնում եմ:
-Չէ, երբեք մոտ չենք եղել: Մեր ծնողներից էր գալիս:
Պատմում է, թե ոնց էր մայրը հորը ծեծում, էն էլ իրենց բոլորի ներկայությամբ: Հա, հենց մայրը՝ հորը, ոչ թե հակառակը: Ու թե ինչ կռիվներ էին լինում տանը:
Յոյոն ընտանիք չունի, երեխաներ էլ:
-Ոչ էլ քույրերս ունեն:
Դուրս եմ գալիս սենյակից, հետ գնում իմ 212: Գունավոր մազերով 211-իկները սրճում են Աջի ու Ձախի հետ: Գալիս նստում եմ կոմպի դիմաց: Ինչ հասկացա՞ Յոյոյի պատմածից: Ամեն մի բառը:
Զանգ՝ առանց համարի սենյակից:
-Ժամանակ ունե՞ս, բան եմ ուզում ցույց տալ:
Նորից վազում եմ մոտը:

-Էհ, մեր Յոյոն,- սկսում է Աջն իր սիրած թեմա,- ախր վատ մարդ չի, բայց ինչ անես: Էլ նրան օգնել չի լինի:
Ու միջանցքում նորից լսվում է շեֆի ձայնը.
-Յոյո՛, ո՞ւր են թղթերը, հինգ րոպեից՝ ինձ մոտ:

:)

Տարեմուտին օֆիսում գերմանացիների սիրած "Schrottwichtel"-ն էինք խաղում. ամեն մեկն իր տնից մի անպետք առարկա է սիրուն փաթեթավորում, ոնց որ ամանորյա նվեր ու հետը բերում: Բոլորն իրենց «նվերները» դնում են սեղանի վրա, ու ամեն մեկը վերցնում է մյուսների բերած «նվերներից» մեկը: Ըստ կանոնների, չի կարելի նոր բան գնել, այլ հենց պիտի ունեցած, բայց պետք չեկած կամ այլևս պետք չեկող առարկա բերել:

Մեր Բիրգիտի բերած նվերը հենց առաջինը վերցրեցին, որովհետև մեծոտ էր ու շատ սիրուն փաթեթավորված: Պարզվեց, մեջը համարյա ամբողջությամբ սև նկարով "Twilight" փազլ էր՝ հազար կտորանոց: Հազար մանր կտորով սև նկար, մեջը մի երկու հատ վամպիրի աչք: Քաշողն ակնհայտորեն հիասթափված էր, ու արդեն պատրաստվում էր էդ ստացածը հենց տեղում ռադ անել: Ու թեև հենց էդ է ամբողջ խաղի իմաստը, որ անպետք բաներ ես ստանալու, բայց դե նրա համար, որ Բիրգիտը հանկարծ չնեղվի, առաջարկեցի էդ փազլը ստացողին ինձ հետ նվերներով փոխանակվել. ինձ բաժին հասած առարկան մի քիչ ավելի պետքական էր: Ու էդպես փոոխանակեցինք, ես էլ անմիջապես ասեցի, թե ինչքան եմ սիրում փազլ հավաքել, որ Բիրգիտն իրեն լավ զգա: Դա իհարկե սուտ չի. աղջկաս հետ հավեսով հավաքում ենք փազլներ, բայց դե հազար կտորանոց մանրադիտակային սև նկարով չէ:
Էդ փազլը դրեցի ներքևի դարակիս խորքերում ու լրիվ մոռացա դրա մասին:
Բայց դու մի ասա, Բիրգիտը չէր մոռացել:

Նա ինձ երեկ շատ հանդիսավոր կերպով մի մեծ ու սիրուն փաթեթավորած նվեր տվեց ու ասեց, որ բացեմ հենց ծնունդիս օրը ու փռեմ սեղանին: Մտածեցի՝ սփռոց կլինի, ու իսկապես պատրաստվում էի ծնունդիս օրը բացել: Բայց աղջիկս, էսօր չդիմանալով գայթակղությանը, սիրուն թուղթը պատռեց ու միջից հանեց հազար մանր կտորով մի ուրիշ փազլ՝ նույն ֆիրմայի: Մեջը նամակ էլ կար, որում Բիրգիտը գրել էր, թե չէր մոռացել՝ ես ինչքան էի ուրախացել իր ամանօրյա "Schrott"-ից ու հիմա ինձ ավելի լավ ճանաչելով՝ կարծում է, որ ինձ նորից ուրախացնելու է էս նվերով:
Մարդ էլ էս կարգի դոդ լինի: Ու դոդ ասելով՝ ինձ նկատի ունեմ: Բայց հետն էլ իսկականից ուրախացել եմ, որովհետև սենց անեկդոտներ հազվադեպ են լինում կյանքում:

(no subject)

S-Bahn-ում, հայերեն ասած՝ էս բանում (ոչ թե էն բանում) առավոտվա պիկ ժամին, երբ ասեղ գցելու տեղ չկա, մի աղջիկ էր պառկած ամբողջ երկտեղանոց նստարանի վրա ու հանգիստ քնած էր իր համար: Մարդիկ ներս էին խցկվում, տեղավորվելու միջոց փնտրում ու հենց աչքներով ընկնում էր նստարանին փռված աղջիկը, թարս-թարս վրան էին նայում, անցնում: Իսկ սրա հեչ պետքն էլ չէր: Բաճկոնն էլ քաշել էր աչքերին ու ականջներին, որ քնահարամ անող հանգամանքներ չլինեն: Դեմքի կեսն էր երևում միայն, զգացվում էր, որ սիրուն է ու ջահել: Հագին բարալիկ յուբըչկա էր, վրայից՝ հասարակ թիշըրթ: Ոտքերին էլ բմբլահան եղած լեգինս էր, իսկ ներքևում ամենահետաքրքիրն էր՝ հաստ գուլպաների վրա քաշած ամառային կոշիկներ: Ու գուլպաներն էլ լավ թրջված էին, որովհետև դրսում անձրև էր, էն էլ ինչ անձրև, կարգին հեղեղ: Սիրուն մռութի կեսը՝ էդպես բաճկոնով փակված, տակից էլ անդարդ շաղ տված մազերն էին երևում: Վզի ու դնչի վրա սպիտակ ներկի մանր հետքեր էին, հետո նկատեցի, որ ձեռքերն էլ են մի քիչ ներկոտված: Մի ձև լրիվ կինոյի աղջիկ էր: Կամ գոնե էդ պատկերը հաստատ կարող էր կինոյից լինել: Ժպտալով վրան էի նայում: Հետն էլ մտածում էի՝ տեսնես ոնց պիտի զարթնի, հենց իր կանգառ հասնի: Հետո մտքովս անցավ, որ ինքը ոչ մի կանգառ էլ չունի: Երբ զարթնի, էն ժամանակ էլ դուրս կգա:

(no subject)

Փախստական տղաներից մեկը որոշել է հետ գնալ էնտեղ, որտեղից որ եկել է: Մահվան ճամփա է կտրել անցել, մինչև տեղ է հասել, իսկ հիմա հետ է գնում: Իր կամքով, իր ցանկությամբ:
Համ լեզուն սովորեց, համ դպրոցն ավարտեց, համ ուսումնարան ընդունվեց, բայց չէ, չի ուզում: Ասում եմ ինչի՞ բայց, ինչի՞ ես գնում: Տխուր եմ, ասում է, էս երկրում: Ուրախություն չկա: Ամեն ինչ լավ է, բայց ես երջանիկ չեմ: Տուն եմ ուզում: Սա իմ տունը չի:
Նենց տխուր էի էդ իրավիճակից. հասկանում էի իրեն, բայց դե տխել էի:

Հաջորդ առավոտ մյուս գործիս գնացի՝ «անհաջող միգրանտների» մոտ, ում պիտի պետության վզից հանել: Նենց վատ օր էր: Քիչ էր մնում ափերից դուրս գայի: Գաբին ասում էր՝ ամեն տեղից լավ զանգեր ես ստանում, լիքը դրական ֆիդբեք, ինչի ես սենց նեղված:
Դե թեկուզ էն պատճառով, որ Հայաստանում ծնված մեծացած, ազգությամբ հույն կլիենտս հետս հայերեն է խոսում, բայց «իմ լեզուն» միևնույն է չի ուզում հասկանալ. չի ուզում էդ մարդը իր սև աշխարհից դուրս գալ կամ գոնե ինձ ներս թողնել, որ մեջը մի քիչ ռեմոնտ անեմ: Չկա, չէ, հնարավոր չի, ամեն ինչ վատ է, ելք գոյություն չունի ու նման բլա բլա բլա: Ամեն անգամ նույնը:
Ցերեկը մի պահ թողեցի դուրս եկա օֆիսից, գնացի մոտակա խանութից չիր ու չամիչ առա, նստեցի կողքի շատրվանների մոտ, արևի տակ: Հավես էր: Հանգստացա ահագին:
Մի քիչ մտածեցի իմ մարդկանց մասին: Որ իմ կյանքում են ու որոնց պիտի օգնեմ: Ոչինչ, որ իրենք մի քիչ դոդություն են անում ու չեն հասկանում, որ ստացվելու է:
Չիրս կերա ու հետ գնացի գործի:
Ժամը երկուսին զանգ եկավ հայ-հույնիս կապակցությամբ. սարքածս թղթերը «գերմանական պտուղներ » էին տվել, քաղելու ժամանակն էր: Զանգեցի իրեն ասեցի, չհավատաց սկզբից, հետո ասեց՝ մերսի, կներես, որ էսօր տենց խոսեցի:

Հիմա նորից փախստական տղաների մոտ եմ:
Մեկ-մեկ որ մտածում եմ Հայսատան հետ գնալու մասին, կողքից ասում են՝ գժվե՞լ ես:
Ես ոնց եմ եկել. նստել եմ ինքնաթիռ, ուղիղ ռեյսով երեք ու կես ժամում Երևանից հասել Մյունխեն, ուղիղ գնացել համալսարան՝ արդեն իսկ ուսանողի կարգավիճակում: Իսկ էս տղան երկու ամիս ճամփեքին է եղել, 9 ժամ ջրի մեջ (ասում է՝ հա մտածում էի ակուլաները ոտքերս տանելու են, սաղ միտքս էդ էր), եկել ընկել է եսիմ ինչ դռներ, մինչև կարողացել է դասավորվել: Իսկ դասավորվելուց հետո հետ է գնում, որովհետև տխուր է իրեն: Ու ես չեմ ասում՝ գժվե՞լ ես: Որովհետև չի գժվել:
Ու էլ չեմ տխրում իր համար:

ԵՊՀ-ում

Երեկ, երբ համալսարանում էի, սկզբում մեր ֆակուլտետի դեկանի մոտ մտա. ուզում էր ինձ տեսնել (հիշել): Բելկան ինձ ներս տարավ ու թե.
-Ինքն է Գերմանիայից եկած մեր նախկին ուսանողուհին, որ պրեզենտացիա է անելու, ուզում էիք տեսնել:
Վերջին անգամ հարյուր տարի առաջ էի տեսել էդ մարդուն. էն ժամանակ, երբ ես ուսանող էի, ինքը դեռ դեկան չէր, մեզ «Տրամաբանություն» էր դասավանդում, էն էլ՝ բակալավիատրում: Դժվար թե ինձ հիշեր:
Նայեց վրաս բարի ժպիտով.
-Հլը մոտիկ արի, ազիզ ջան: Անունդ ի՞նչ էր:
Ինձ նենց փոքր զգացի :) Չգիտեմ՝ հիշեց ինձ, թե չէ, բայց սկսեց մի ոգևորված մենախոսություն: Էլ «խելքի չեկող Եվրոպայի», էլ գերմանական մեծագույն սխալի մասին, որ կնոջը «ղեկին» են նստացրել, էլ հայրենասիրության, էլ ֆաշիզմի, էլ եսիմ ինչերի մասին: Ու ամբողջը միայն իրեն հայտնի տրամաբանությամբ իրար կապակցված:
Էսպես երկար-բարակ խոսեց-խոսեց, մեկ էլ երևի «վերադարձ իրականության» կոճակը սեղմվեց, թե ինչ. նա հիշեց, թե ինչու ենք հավաքված և ինչի մասին էր կենացը:
-Ասում ես ի՞նչ ես պատմելու մեր երեխեքին:
-Գերմանիայում կրթություն ստանալու հնարավորությունների մասին:
-Հա, լավ բան ես ոորոշել, ապրես, թող գնան սովորեն էրեխեքը, ես դեմ չեմ: Երեսուն հոգի էլ գնա, ես դեմ չեմ: Գիտե՞ս ինչի: Որովհետև հոգեբանության լեզուն գերմաներենն է: Էդպես էլ կասես իրենց:
Էստեղ ուզեցի ասել, որ ես ինքս անգլերեն լեզվով եմ հոգեբանություն սովորել Գերմանիայում, բայց դե մի հատ էլ էդ թեմայով էր խորանալու, ժամը ժամից անցներ: Էս փիլիսոփաները բայց ինչքան են սիրում խոսել:
-Կասեմ անպայման,- ու որոշեցի մի ձև ավարտին մոտեցնել մեր հանդիպումը,- ես հիմա գերմանական ճշտապահությամբ գնամ իմ պրեզենտացիային: Չուշացնենք:
-Հա, գնա, ազիզ ջան: Ապրես, որ մեզ հիշել, եկել ես:
Բելկայի հետ գնացինք լսարան: Ահագին ուսանողներ էին հավաքվել բակալավրիատից ու մագիստրատուրայից: Շատ հավես անցավ: Լիքը նյութ էի պատրաստել՝ համ պրեզենտացիա, համ հենդաութներ, օգտակար բրոշյուրներ: Իրենք էլ շատ հետաքրքրված էին, հարցեր էին տալիս, քննարկում էին:

Էդ միտքը մոտս անցյալ ամիս էր առաջացել, որ կարելի է էսպիսի մի բան կազմակերպել մեր ուսանողների համար: Հատկապես, որ միշտ էլ կողքից հացուփորձ են անում, թե ոնց գնալ սովորել և այլն:
Հիմա մտածում եմ, թե էլ ինչեր կարելի է անել: Ոնց ինչ-որ ձևով օգտակար լինել Հայաստանի երիտասարդներին: Գուցե կրթության նախարարության հետ ինչ-որ բաներ մտածել, ինչ-որ պրոյեկտներ մշակել: Դեռ չգիտեմ ինչ, մտածել է պետք: Բայց անպայման ուզում եմ ինչ-որ բաներ նախաձեռնել: Տեսնենք ինչ կստացվի:

Էլիզաբեթը. նյույորքյան փոքրիկ պատմություն

Նյու Յորք գնալուց առաջ մի հասարակական կազմակերպություն էի գտել՝ "Big Apple Greeter", որտեղ նյույորքցի կամավորները, հիմնականում՝ թոշակառու տատիկ-պապիկներ, իրենց քաղաք այցելող հյուրերին մի օր են տրամադրում, էստեղ-էնտեղ տանում: Գրել էի իրենց, թե որ օրն եմ ուզում հանդիպել իմ greeter-ի հետ, ով եմ ինչ եմ, ինչ կուզեի էդ օրն անել և այլն: Գնալուցս մի քանի օր առաջ նամակ եկավ, որ իմ գրիթերը մի ոմն Էլիզաբեթ է, որի հետ պիտի կապվեմ էսինչ հեռախոսահամարով: Իմեյլ չուներ, ինչից արդեն ենթադրելի էր, որ պատկառելի տարիքի տատի է:
Իր հետ դեկտեմբերի 23-ին էի հանդիպելու, ու քանի որ ամսի 21-ից Նյու Յորքում էի, արդեն ինքնուրույն էնքան բան էի հասցրել տեսնել, որ մտածում էի՝ ոչ էլ պետք էր ինձ որևէ գրիթեր: Ամեն դեպքում, փորձեցի զանգել տատիին, բայց իր փոխարեն մենակ ինքնապատասխանիչն էր տեղում, ինչն ինձ ամենևին չէր տխրեցնում:
Մեկ էլ ամսի 23-ին՝ առավոտ շուտ, զանգ եկավ հյուրանոց, Էլիզաբեթն էր: Շատ գործնական տոնով ասեց, որ ժամը տասին գալիս է ինձ հյուրանոցից վերցնի, պատրաստ լինեմ ու հարմար կոշիկներ հագնեմ: Ես անհարմար կոշիկներ ընդհանրապես չունեմ, բայց դե իրեն դա երևի առանձնապես հետաքրքիր չէր, էնպես որ էդ ինֆորմացիան որոշեցի չկիսել իր հետ:
Նշանակված ժամին իջա ներքև՝ հյուրանոցի սպասասրահ (թե ֆոյե կամ ինչ են դրան ասում): Մի շատ պստլիկ տատիկ ներս մտավ, 70-ին մոտ: Ինքն էր որ կար, իմ գրիթեր Էլիզաբեթը: Մոտեցա, ներկայացա, ինքն էլ՝ ոչ բարև, ոչ բարլուս.
"Your hair is beautiful my dear!"
Էստեղ պիտի անպայման նշեմ, որ ես առնվազն մի քանի տասնյակ, եթե ոչ հարյուրավոր, մեկը մյուսից ընտիր արժանիքներ ունեմ («որ մեկն ասեմ, որ մեկը» շարքից), իզուր չէր տատս անունս «Չարենցի գյոզալ» դրել, բայց էդ արժանիքները երբևէ էնքան ուշադրության չեն արժանանում, ինչքան մազերս, որոնք իրականում մի քիչ քամոտ եղանակին ինձ "Осторожно, обезьянки!" մուլտի մամայից են դարձնում: Բայց դրա մասին Էլիզաբեթը դեռ ոչինչ չգիտեր ու էդպես քաղցր ողջունեց ինձ: Հետո էլ միանգամից նայեց կոշիկներիս: Հա, հաստատեց, հարմար են: Հետն էլ թե՝ զուգարան չե՞ս ուզում: Ու առանց պատասխանիս սպասելու՝ տեղեկացրեց, որ ինքն ուզում է:
Էսպիսի ալտերնատիվ ողջույն-ծանոթությունից հետո սկսեցի կամաց-կամաց գլխի ընկնել, որ ինձ Էլիզաբեթի հետ շատ հետաքրքիր օր է սպասվում:

-Ես քեզ էնպիսի տեղ եմ տանում, որտեղ դու ինքդ հաստատ չէիր գնա,-հայտնեց ինձ Էլիզաբեթը, երբ դուրս եկանք հյուրանոցից:
Դեռ նախապես ինձ ասել էր, որ գնում ենք մի պատմական տուն-թանգարան՝ Morris-Jumel Mension: Ես ինքս հաստատ էնտեղ չէի գնա. էդ մի բանում ճիշտ էր Էլիզաբեթը: Բայց դե որ ուզում էր ինձ հենց էնտեղ տանել, դեմ չէի, հատկապես որ էն զգույշ հարցիս, թե արդյոք «հյուրերն» էլ կարող են ընտրել այցելության վայրերը, շատ վստահ տոնով շրխկացրեց՝ "I decide", վերջակետ:
Սկզբում ավտոբուս նստեցինք, հետո՝ մետրո: Քանի որ ճանապարհն ահագին երկար էր, լիքը զրուցելու ժամանակ կար: Ու Էլիզաբեթը, ինձնից մի քիչ հարցուփորձ անելուց հետո, շատ սահուն անցավ իրեն: Չգիտեմ ոնց հասանք իր հանգուցյալ ամուսնու թեմային, բայց ինչքան հասկացա՝ դա իր սիրած թեմաներից էր, էնպես որ հետաքրքրությամբ սկսեցի լսել, թե ինչեր կարող է պատմել մի տարեց ամերիկուհի իրեն լրիվ անծանոթ մարդուն: Իսկ Էլիզաբեթը պատմելուց լավ էր, հումորն էլ՝ տեղը, հաստատ ջահել ժամանակ ճըտ-պըտ տիպ էր եղել, չնայած հիմա էլ պակասը չէր: Հավեսով պատմում էր իրենց մասին՝ ծանոթանալուց սկսած, մինչև ամուսնու մահվան օրը: Ոնց որ թե ահագին մեծ տարիքում էին ծանոթացել, հարցրեցի՝ "Was it your only marriage?" ինքն էլ թե՝ "It was my best one" ու մի լայն ժպիտ: Մինչև տեղ հասնելը մյուսների մասին էլ արդեն ահագին բան գիտեի:

Morris-Jumel Mension-ը ինքն իրենով ահագին տաղտուկ մի տուն էր, որտեղ տեսնելու ոչ մի առանձնապես բան չկար:
"The story is what matters" ասեց Էլիզաբեթն ու սկսեց պատմել էդ տան բնակիչների մասին: Բոլոր մանրամասներով, ինտրիգներով, բամբասանքներով: Հատկապես տանտիրուհու՝ Էլիզա Ջամելի մասին պատմածները առանձնահատուկ կծու համեմունքներով էին լի:
Թեման ինձ անպայմանորեն հետաքրքրողներից չէր, բայց էնպիսի էնտուզիազմով էր պատմում, որ հնարավոր էչր չկլանվել:
-Շատ լավ պատմող եք,- գովեցի իրեն:
-Չմոռանաս գրել դրա մասին ֆիդբեքումդ,- ու աչքով արեց:
Դուրս գալուց առաջ գնաց գտավ թանգարանի միակ կենդանի շունչ, ջահել աշխատոողին, որին դեռ ներս մտնելիս մեծ հպարտությամբ հայտնել էր, որ ինքը "Big Apple Greeter"-ից է և տոմսի կարիք չունի, ու միայն իր հյուրն է վճարելու մուտքի համար: Ախ թե գերմանացի լիներ էդ աշխատողը, տեսնեմ՝ ոնց էր Էլիզաբեթն առանց տոմս ներս մտնելու: Իսկ ջահել ամերիկացի ուսանողը խոնարհ ասեց՝ լավ մէմ, ու ներս թողեց, իբր թե նա կյանքում էր լսել՝ բիգ էփըլ գրիթերն ինչ է:
Հիմա էլ ուզում էր էդ տղայից իմանալ, թե մոտերքում որտեղ լավ ռեստորան կա: Տղան, որ ոչ մի բանից տեղյակ չէր, զանգեց ինչ-որ մեկին, հարցուփորձ արեց ու երկու հասցե ասեց Էլիզաբեթին:
Դուրս եկանք, որ գնանք ռեստորան գտնելու: Պարզվեց՝ լատինոսների թաղամաս էր: Ռեստորանն էլ էր լատինամերիկյան: Ներս մտանք, տեղավորվեցինք, կողքի սեղանին մի կին էր նստած: Էլիզաբեթը սկսեց հետը խոսել, թե բա ուտելիքը ո՞նցն է: Կինը գովեց ահագին, բայց դա Էլիզաբեթին երևի թե հերիք չէր, հարցրեց, թե արդյոք կարող է իր ուտելիքից փորձել: Կինը մի ափսե տապակած բանան տվեց Էլիզաբեթին:
-Դու արդեն վերջացրե՞լ ես,-հարցրեց Էլիզաբեթը,- էսքան ուտելիքը թողնում ես էստեղ, որ ի՞նչ, ասա, թող փաթաթեն տան, քրիսմաս դիներ սարքելու կարիք չես ունենա:
Բայց կինն ամբողջը մեծահոգությամբ Էլիզաբեթին տվեց:
-Ես սովորաբար էսպիսի բան չեմ անում,- ասեց ինձ գրիթերս, երբ կինն արդեն հեռացել էր:
Ու հավեսով կերավ ամբողջ նվերը:
Հետո անցանք արդեն մեր ճաշին: Էդ պստլիկ կնոջ մեջ ոնց էր էդքան բան տեղավորվում, էդպես էլ չհասկացա:
-Ես Weight Watchers-ում եմ գրանցված, դիետա եմ պահում,-շատ լուրջ տոնով հայտնեց Էլիզաբեթը,-հենց իրենց միջոցով էլ իմացա էս կամավորական աշխատանքի մասին: Շաբաթը երկու անգամ գնում եմ օֆիս, նայում «դիմումները», ինձ հարմար հյուրեր ընտրում:
Ես լավ հիշում եմ, որ դիմումիս մեջ գրել էի, որ թանգարաններ այցելել չեմ ուզում:

Հետո հանեց ֆիդբեքի թղթերը, որ կարծիքս հայտնեմ: Լիքը լավ բաներ գրեցի էլիզաբեթի մասին: Էդ էլ որ վերջացրեցինք, ուրիշ թղթեր հանեց, թե բա՝ ինչքան նվիրատվություն ես անում կազմակերպությանը: Ես անկեղծ ասաց տրամադրված չէի «անվճար» ծառայության համար «վճարել», բայց Էլիզաբեթը երկու ոտքը դրեց մի կոշիկի մեջ, թե բա՝ չեղավ, առանց նվիրատվության ո՞նց կլինի: Էհ, ճարս ինչ, նվիրատրվեցի (էս ինչ հավես բառ ստացվեց): Հետո էլ ռեստորանի հաշիվը փակեցի, ու դուրս եկանք:
Հիմա էլ Էլիզաբեթը որոշեց ինձ ավտոբուսով պտտացնել ամբողջ քաղաքով մեկ: Էդ միտքն ինձ ահագին դուր եկավ: Նստեցինք մի սովորական ավտոբուս ու սկսեցինք պտտվել քաղաքով: Էլիզաբեթն իհարկե չաչանակում էր ամբողջ ճանապարհին, իմ տրամադրությունն էլ գնալով ավելի էր բարձրանում իր ընկերակցությունից: Կանգառներից մեկում մի տղամարդ ներս մտավ, էս Էլիզաբեթը թե՝ "Look at him, he is sooo gay", հետն էլ թինեյջերի նման քթի տակ ծիծաղելով:
Քաղաքից ահագին հարցուփորձ արեցի, հետո ընդհանուր երկրից, քաղաքականությունից, Օբամայից: Ամեն անգամ էնպիսի կոլորիտով էր պատասխանում, որ հավեսով մյուս հարցին էի անցնում:
Վերջում իջանք ինձ հարմար մի տեղ, գրկեց ինձ, իր բոլոր տվյալները տվեց՝ տան հասցեով, բանով: Նորից ինչ-որ պուպուշ բաներ ասեց ու գնաց:
Էդ օրը նենց էյֆորիայի մեջ էի, ինքս էլ չգիտեմ՝ ինչու, մինչև կեսգիշեր թափառում էի քաղաքում:

Երևի դրա համար էր ասել, որ հարմար կոշիկներ հագնեմ:

Բառեր

Հարցնում ես, թե կոնկրետ ինչ նկատի ունի՝ "eine tolle Frau" անվանելով, ու ստանում ես էսպիսի պատասխան.
"Intelligent, emphatisch, witzig, hübsch, voller Elan, liebevoll und liebenswert, ironisch, spontan, belesen, aufmerksam, neugierig."
-Հերի՞ք է սկզբի համար ;)
-Չէ իհարկե :)
-Դե ստացիր շարունակությունը.
"Anspruchsvoll, vielschichtig, etwas verschroben, ehrlich, hilfsbereit, hätte ich hübsch schon? wissbegierig, lernfähig und lieb und süß."
Ու վերջում էլ.
"Ich bin in dich verschossen."
Դա արդեն ինքս էլ էի հասկացել :)